Μην Κοιτάς Χαμηλά, Δεν Χρειάζεται να Ντρέπεσαι


Δεν χρειάζεται να ντρέπεσαι...

Η στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι η ντροπή είναι το βασικό μας πρόβλημα στη ζωή, είναι συγχρόνως αποκαλυπτική και ανακουφιστική.

Ξαφνικά καταλαβαίνουμε τι μας έφταιγε τόσα χρόνια.

Καταλαβαίνουμε ότι ζούμε και αναπνέουμε νιώθοντας ντροπή για τον εαυτό μας. Ότι φερόμαστε αλαζονικά, απόμακρα και επιθετικά επειδή ντρεπόμαστε. Ότι στις σχέσεις μας, αντί να αγαπάμε και να αγαπιόμαστε, ντροπιάζουμε και ντροπιαζόμαστε.

Φέρνει μια θλίψη αυτή η διαπίστωση, αλλά παράλληλα προσφέρει μια ευκαιρία.

Την ευκαιρία να ξαναγράψουμε την ιστορία της ζωής μας.

 

ΑΡΡΩΣΤΟΙ ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΝΤΡΟΠΗΣ


Πριν περάσουμε στη «θεραπεία», επιτρέψτε μου να σας θυμίσω πόσο διαβρωτικό πράγμα είναι η ντροπή.

Καταρχάς, μας παγιδεύει σε συναισθήματα αναξιότητας και απέχθειας για τον εαυτό μας και μας εμποδίζει να πραγματώσουμε πλήρως το δυναμικό μας. Καταστρέφει τις σχέσεις μας με τους άλλους, μας κάνει επιθετικούς και δυστυχισμένους και, στο τέλος, καταφέρνει να μας «αρρωστήσει».

Πράγματι, λειτουργεί σαν τραύμα μέσα μας το οποίο μας κάνει ευάλωτους σε αυτό που ονομάζουμε ψυχοπαθολογία[1].

Πολύ γρήγορα θα σας πω ότι η ντροπή, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, σχετίζεται με την υπερδιέγερση και τις τάσεις φυγής[2], την αίσθηση κατωτερότητας[3], τα προβλήματα στην αυτοεκτίμηση[4], την αποσύνδεση από τον εαυτό[5] και τα καταθλιπτικά συμπτώματα[6].

Επίσης, είναι από τις βασικές πηγές της αποξένωσης, της μοναξιάς, των ψυχαναγκασμών, των εξαρτήσεων, της τελειομανίας, του εγωκεντρισμού και της αφόρητης αίσθησης κενού[7].

Και, τέλος, αν η ντροπή φτάσει να γίνει απόγνωση και απελπισία μπορεί να οδηγήσει στο «είναι ντροπή να ζω», με ό,τι τραγικές συνέπειες φαντάζεστε ότι έχει αυτό…[8]

Αν σας έπεσαν βαριά όλα αυτά, σημειώστε ότι σπανίως κάποιος που κουβαλάει ντροπή βιώνει όλα τα «συμπτώματα» μαζεμένα.

Σίγουρα όμως βιώνει προσωπική δυσφορία και διαπροσωπικά προβλήματα[9] και, σίγουρα, κάποια στιγμή φτάνει να νιώθει φορέας μιας μη αυθεντικής ύπαρξης, μιας ύπαρξης που δεν του ανήκει.

Η ανάγκη επιστροφής στον εαυτό είναι εκείνη που συνήθως κάνει επιτακτική τη «θεραπεία» ή, ρεαλιστικότερα, την απόκτηση καλύτερης σχέσης με την ντροπή.

 

ΟΜΟΛΟΓΩ ΟΤΙ ΝΙΩΘΩ ΝΤΡΟΠΗ


Το πρώτο βήμα είναι να σπάσουμε το φαύλο κύκλο.

Να καταλάβουμε ότι οι άμυνες που χρησιμοποιούμε για να προστατευτούμε από την ντροπή, δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από την ίδια την ντροπή και οδηγούν σε ακόμα μεγαλύτερη ντροπή.

Όσο και να κρυβόμαστε πίσω από το θυμό ή την απόσυρση, πάντοτε προκύπτει κάτι που δεν είχαμε προβλέψει και πάντοτε ξαναπέφτουμε στην ντροπή επιβαρυμένοι κιόλας με την ντροπή ότι πέσαμε.

Αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι όσο περισσότερο της αντιστεκόμαστε τόσο εκείνη βαθαίνει και επιμένει.

Μόνο αν αποκτήσουμε επίγνωση και ονομάσουμε την ντροπή θα μπορέσουμε να αποκτήσουμε δύναμη επάνω της και να ελευθερωθούμε[10].

Αλλά για να βρούμε μια γλωσσική δίοδο προς την ντροπή[11], θα πρέπει να εντοπίσουμε τις συμπεριφορές αποφυγής που χρησιμοποιούμε εναντίον της, πράγμα δύσκολο γιατί η ντροπή μεταμφιέζεται και κρύβεται στα πιο απίθανα μέρη.

Χρειάζεται να ψάξουμε προσεκτικά πίσω από άλλα συναισθήματα – σίγουρα πίσω από το θυμό, αλλά και πίσω από φαινομενικά άσχετα συναισθήματα, όπως η θλίψη ή ο φόβος. Χρειάζεται να έχουμε τις κεραίες τεντωμένες για όλες τις φορές που εκλογικεύουμε την ντροπή, τη φορτώνουμε στους άλλους ή βαυκαλιζόμαστε ότι νιώθουμε κάτι άλλο στη θέση της.

Ο στόχος είναι να ανασύρουμε την ντροπή από τα σκοτάδια όπου κρύβεται – να υπερβούμε την ντροπή που νιώθουμε επειδή ντρεπόμαστε και να τη φέρουμε στο φως όπου δεν μπορεί να επιβιώσει.

 

ΚΑΚΩΣ ΝΤΡΕΠΟΜΑΙ ΕΠΕΙΔΗ ΝΤΡΕΠΟΜΑΙ


Το κλειδί στη διαδικασία είναι να μην αντιδρούμε σπασμωδικά στα τσιμπήματα της ντροπής, αλλά να τα αντιμετωπίζουμε με νηφαλιότητα και ψυχραιμία.

Να μένουμε με αυτό που νιώθουμε αντί ψυχαναγκαστικά να το σκάμε, έχοντας πίστη ότι μπορούμε να το αντέξουμε, παρά τη δυσφορία.

Όσο περισσότερο μένουμε με την ντροπή και της αφήνουμε χώρο να υπάρξει, τόσο περισσότερο μπορούμε να την αναγνωρίσουμε γι’ αυτό που είναι – ένα δικό μας κομμάτι και τίποτα παραπάνω. Όσο περισσότερο την αποδεχόμαστε και αναλαμβάνουμε την ευθύνη της χωρίς να την αντιμετωπίζουμε σαν την καυτή πατάτα που πρέπει οπωσδήποτε να ξεφορτωθούμε, τόσο εκείνη ησυχάζει.

Και αρχίζει δειλά δειλά να μας δείχνει τι κρύβει.

Μας επιτρέπει να πάμε κάτω από το θυμό που κυρίως την καλύπτει και να βρούμε τα κρυμμένα και ξεχασμένα συναισθήματα του πόνου, της λύπης, της αδυναμίας, αλλά και του φόβου ότι κανείς δεν μας αγαπά ούτε πρόκειται να μας αγαπήσει.

Δεν ξέρω αν συμφωνείτε με την άποψη ότι όλοι κρύβουμε ένα παιδί μέσα μας, αλλά στο θέμα της ντροπής είναι μια καλή και χρήσιμη μεταφορά.

Η ιδέα είναι ότι, πίσω από τη μάσκα ωριμότητας που φοράμε, κρύβουμε ένα ντροπιασμένο παιδί. Παριστάνουμε τους μεγάλους, αλλά στην πραγματικότητα δεν νιώθουμε αληθινοί ενήλικες – έχουμε παραμείνει ένα πληγωμένο και φοβισμένο παιδί που κανείς δεν βρέθηκε να το συντρέξει. Για όσους έχουν μάτια να δουν, η «ανωριμότητα» των αντιδράσεών μας είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας της ντροπής μας.

Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να αισθανθούμε συμπάθεια γι’ αυτό το παιδί. Αν μπορούμε να το αγκαλιάσουμε και να το παρηγορήσουμε. Να το καθησυχάσουμε ότι κανένας δεν πρόκειται να το μαλώσει. Να το διαβεβαιώσουμε ότι, επιτέλους, κάποιος το αγαπάει.

Δίνοντας φωνή στο ντροπιασμένο παιδί μέσα μας ή, τέλος πάντων, επικοινωνώντας με εκείνο το μέρος μέσα μας που ντροπιάστηκε, είναι σαν να ενσωματώνουμε τα κομμάτια του εαυτού μας που δεν μας ανήκουν, εκείνα που διαχωρίστηκαν λόγω της ντροπής.

Και σημειώστε ότι κάποια από αυτά τα κομμάτια είναι εξαιρετικά άβολα.

Είναι τα «λάθη» και οι ατέλειές μας, οι εσφαλμένες επιλογές μας, οι αδυναμίες και ανάγκες μας, ακόμα και η διαπίστωση ότι κάποιοι άνθρωποι δεν μας αντιλαμβάνονται με θετικό τρόπο.

Είναι η αποκαθήλωση που φέρνει η αναγνώριση ότι είμαστε απλώς άνθρωποι. Η ανακουφιστική, αλλά συγχρόνως απογοητευτική διαπίστωση ότι δεν είμαστε ούτε τόσο απαίσιοι όσο νιώθουμε όταν ντροπιάζουμε τον εαυτό μας, αλλά ούτε τόσο υπέροχοι όσο θα θέλαμε.[12]

Είναι πλήγμα για τον εγωισμό μας, αλλά δεν υπάρχει άλλος τρόπος να ελευθερωθούμε από την ντροπή πέρα από το να αποδεχτούμε τον εαυτό μας ολόκληρο, με τα ελαττώματά του αλλά και με τα καλά του.

Τονίζω τα καλά, γιατί αν είμαστε εθισμένοι στην ντροπή η αποδοχή των θετικών μας χαρακτηριστικών μπορεί να αποδειχτεί ακόμα πιο δύσκολη από εκείνη των αρνητικών. Αν έχουμε συνηθίσει να ερμηνεύουμε τα πάντα υπό το πρίσμα της ντροπής, η αποκατάσταση της επαφής με ό,τι καλό έχουμε δεν θα γίνει αυτόματα.

Θα πάρουν χρόνο όλα αυτά και το βέβαιο είναι ότι θα χρειαστεί να κλάψουμε.

Για εκείνα που ανακαλύπτουμε, αλλά και για εκείνα που στερηθήκαμε. Το πένθος δεν αφορά μόνο τις ταλαιπωρίες που έχουμε περάσει λόγω της ντροπής, αλλά και όσα δεν τολμήσαμε να ζήσουμε εξαιτίας της.

 

ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ ΧΩΡΙΣ ΝΤΡΟΠΕΣ 


Ο τελικός στόχος της «θεραπείας» είναι να αμφισβητήσουμε τη διαστρεβλωμένη εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας όσο και αν η συνήθεια μας εμποδίζει.

Πρέπει να διαλύσουμε το μύθο ότι είμαστε ανάξιοι να αγαπηθούμε, ότι μετράμε λιγότερο από τους άλλους και ότι αξίζουμε την περιφρόνηση.

Πρέπει να αμφισβητήσουμε την πεποίθηση ότι είμαστε ελαττωματικοί και να καταλάβουμε ότι είμαστε άνθρωποι, ούτε καλύτεροι ούτε χειρότεροι από τους άλλους, αλλά μοναδικοί και αρκετά καλοί όπως ακριβώς είμαστε[13].

Χρειάζεται να εξετάσουμε τη σχέση αντιπαλότητας που έχουμε με τον εαυτό μας.

Πιστεύουμε ότι οι άλλοι μας απεχθάνονται, αλλά η αλήθεια είναι ότι εμείς απεχθανόμαστε τον εαυτό μας πολύ περισσότερο από ότι θα μπορούσε να το κάνει οποιοσδήποτε άλλος[14].

Το αρνητικό μοντέλο που έχουμε δημιουργήσει για τον εαυτό μας πρέπει να αμφισβητηθεί, επανεξεταστεί και αναδημιουργηθεί[15].

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτό που αισθανόμαστε δεν είναι πάντα αυτό που συμβαίνει, αλλά νοηματοδοτείται μέσα από το πρίσμα της ντροπής. Το ότι νιώθουμε τιποτένιοι, δηλαδή, δεν σημαίνει ότι είμαστε κιόλας.

Η αλήθεια είναι ότι είμαστε μια χαρά άνθρωποι που κάποτε ντροπιάστηκαν και εσωτερίκευσαν σε κάθε κύτταρό τους αυτή την ντροπή. Είναι ψέματα ότι δεν αξίζουμε και ότι δεν είμαστε αγαπητοί και μην με ρωτήσετε που το ξέρω.

Το ξέρω.

Η μετακίνηση από το «είμαι ένας άνθρωπος χωρίς αξία» στο «αποδέχομαι και εκτιμώ τον εαυτό μου», δεν είναι εύκολη.

Το κομμάτι μέσα μας που εκτελεί χρέη εσωτερικού κριτή είναι πολύ εξουσιαστικό και θα κάνει τα πάντα για να μην σηκώσουμε κεφάλι.

Αγωνιά και έχει ειλικρινή πρόθεση να μας προστατέψει όπως κάνει χρόνια τώρα, αλλά το θέμα είναι ότι δεν το έχουμε ανάγκη πια. Πρέπει να του εξηγήσουμε ότι δεν κινδυνεύουμε πλέον κι ότι μπορεί να ηρεμήσει.

Έτσι, όταν μας πιάνει αυτό που μας πιάνει και αρχίζουμε τα «πώς μπόρεσες να το κάνεις αυτό» και «τα κατέστρεψες όλα», πατάμε φρένο και αντιτείνουμε «είχες τις καλύτερες προθέσεις» και «έκανες το καλύτερο που μπορούσες».

Το ζητούμενο είναι να αντισταθούμε στον πειρασμό να γίνουμε επικριτικοί και επιθετικοί προς τον εαυτό μας και να αποκριθούμε με φροντίδα και ενσυναίσθηση αντί να αποδίδουμε οτιδήποτε συμβαίνει στην υποτιθέμενη «αναξιότητά» μας.

Αλλά πάντα χωρίς βιασύνες.

Αν κουβαλούμε χρόνια ντροπή θα βρεθούμε πολλές φορές να αναρωτιόμαστε ποιοι είμαστε αν δεν είμαστε κάποιοι για τους οποίους πρέπει να ντρεπόμαστε. Θα μας πάρει λίγο καιρό να συνηθίσουμε να είμαστε και να ζούμε ως άνθρωποι με αξία.

 

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΠΩΣ ΘΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΝΤΡΟΠΗ;


Είπαμε ότι, αν έχουμε ζήσει καιρό στο σκοτάδι, το φως αρχικά μπορεί να φαίνεται λάθος. Όταν όμως συνηθίσουμε τίποτα δεν είναι το ίδιο.

 

Για πρώτη φορά, ζούμε στο τώρα χωρίς να αναμασάμε διαρκώς το παρελθόν ή να ανησυχούμε μονίμως για το μέλλον…

Η ενέργεια που χρησιμοποιούσαμε για να καλύπτουμε την ντροπή έχει απελευθερωθεί και μας έχει δώσει μια ώθηση τρομερή. Είμαστε ορεξάτοι και γεμάτοι περιέργεια, έχουμε κίνητρα και κυρίως βούληση να δοκιμάσουμε καινούργια πράγματα.

Νιώθουμε επιτέλους ελεύθεροι να ζήσουμε με αυτοσεβασμό, αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια[16]. Να εκφράσουμε τον εαυτό μας σε συμφωνία με αυτά που αισθανόμαστε.

Τολμούμε να χορέψουμε, να τραγουδήσουμε, να πούμε τη γνώμη μας, να νιώσουμε ευτυχία, να εμφανιστούμε γυμνοί. Κι ακόμα να κάνουμε λάθη και να λέμε βλακείες. Να είμαστε ευάλωτοι και να κλαίμε όταν κάποιος μας στενοχωρεί. Να παίζουμε και να τεμπελιάζουμε χωρίς να νιώθουμε τεμπέληδες. Για πρώτη φορά, μπορούμε μέχρι και να γελάσουμε με τον εαυτό μας[17].

Έχουμε ξεμπλοκάρει πια. Είμαστε αυθεντικοί.

 

Τολμούμε να εμφανιστούμε γυμνοί...

 

Δεν είμαστε αφελείς – ξέρουμε ότι ένα ποσοστό ντροπής είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης συνθήκης…[18]

Ξέρουμε ότι βιώνουμε ντροπή επειδή ο εαυτός μας είναι κοινωνικός[19], ότι αν δεν υπήρχε το βλέμμα των άλλων δεν θα είχαμε κανένα λόγο να ντρεπόμαστε.

Αλλά συνειδητοποιούμε πλέον ότι οι αξίες και τα στάνταρτ με τα οποία κρίναμε ότι έχουμε ντροπιαστεί είναι κοινωνικά προσδιορισμένα, ότι αξιολογούσαμε και καταδικάζαμε τον εαυτό μας με βάση τα κριτήρια άλλων.

Εξακολουθούμε να υπολογίζουμε τις αντιλήψεις και ερμηνείες των άλλων γιατί, στο κάτω κάτω, δεν θέλουμε να απομονωθούμε, αλλά πάντα έχουμε στο μυαλό μας ότι οι άλλοι μπορούν μόνο να μας πουν πώς μας βλέπουν, δεν μπορούν να μας πουν ποιοι είμαστε.

Σε ό,τι μας αφορά έχουμε αποδομήσει την έννοια της ντροπής. Έχουμε ανακατασκευάσει το νόημα των εμπειριών μας και έχουμε επινοήσει έναν νέο τρόπο να υπάρχουμε.

Αντικαταστήσαμε την παλαιά πεποίθηση ότι είμαστε θεμελιωδώς ελαττωματικοί ως άνθρωποι, με ένα «νέο» αφήγημα που λέει ότι είμαστε θεμελιωδώς ατελείς όπως όλοι οι άνθρωποι.

 

Η ανθρώπινη επαφή δεν βιώνεται ως απειλητική πλέον…

Δεν ανησυχούμε ότι οι άνθρωποι θα μας χρησιμοποιήσουν ούτε νιώθουμε την ανάγκη να τους χρησιμοποιήσουμε. Έχουμε πραγματική περιέργεια για εκείνους.

Μπορούμε να τους σεβαστούμε, να έχουμε κατανόηση και να δείξουμε ενσυναίσθηση όπως το κάνουμε και για μας.

Έχουμε σταματήσει να ασχολούμαστε μόνο με τον εαυτό μας, είμαστε ανοιχτοί να συναντήσουμε τους άλλους και, κυρίως, να δώσουμε και να λάβουμε αγάπη.

Δεν ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε ότι έχουμε ανάγκες και δεν ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε την ανάγκη μας για τους άλλους. Μπορούμε να κοιτάξουμε κάποιον στα μάτια και να του πούμε ότι μας λείπει, ότι τον αγαπάμε ή ότι μας πλήγωσε.

Η διαφορά από παλιά είναι ότι δεν φθονούμε ούτε νιώθουμε μνησικακία. Καταλαβαίνουμε ότι οι άλλοι αντιμετωπίζουν τα δικά τους προβλήματα και τη δική τους ντροπή. Ότι δεν είναι ούτε τόσο τυχεροί ούτε τόσο τρομακτικοί όσο φανταζόμαστε.

Εξάλλου, κάνουμε ορθότερες επιλογές τώρα. Προτιμούμε να σχετιζόμαστε με εκείνους που μας αντιμετωπίζουν με σεβασμό χωρίς να μας κρίνουν. Που αναγνωρίζουν και εκτιμούν την αξία μας.

 

Προφανώς και εξακολουθούμε να έχουμε συγκρούσεις…

…αλλά δεν τιμωρούμε και δεν εξευτελίζουμε τους ανθρώπους ακόμα και αν νιώσουμε ότι μας προδίδουν. Θυμώνουμε, στενοχωριόμαστε, μειώνεται η εμπιστοσύνη μας ή τους αποκλείουμε από τη ζωή μας, αλλά δεν έχουμε την ανάγκη να τους ταπεινώνουμε.

Φροντίζουμε να μην πέσουν οι σχέσεις μας σε ένα φαύλο κύκλο ντροπής.

Αν εμφανιστεί η ντροπή και μας παρεκκλίνει από την πορεία μας, προσπαθούμε να το επικοινωνήσουμε. Έχουμε το κουράγιο να πούμε «έχω αμφιβολίες αν είμαι αυτό που χρειάζεσαι και φοβάμαι ότι θα με αφήσεις γι’ αυτό τα κάνω αυτά».

Από την άλλη, αν αισθανθούμε ότι δεχόμαστε επίθεση από την ντροπή του άλλου, αντί να αντεπιτεθούμε με τη δική μας ντροπή, του λέμε «μην ξεφορτώνεσαι την αναξιότητα που αισθάνεσαι επάνω μου». Εντάξει, δεν το λέμε ακριβώς έτσι γιατί ακούγεται αλλόκοτο, αλλά καταλάβατε τι θέλω να πω.

Σε κάθε περίπτωση, είτε εκφράσουμε μεταμέλεια είτε βάλουμε ένα όριο στον άλλο, αναγνωρίζουμε αυτό που αισθανόμαστε, εξετάζουμε τι απαιτεί η κατάσταση και αναλόγως ενεργούμε χωρίς να μετατρέπουμε την ντροπή σε καταστροφική ή αυτοκαταστροφική δράση.

Δεν έχουμε πια ανάγκη να ντροπιάζουμε και να ντροπιαζόμαστε.

 

Η ντροπή που νιώθουμε τώρα είναι τοπική και προσωρινή…

…δεν είναι εκείνη η διάχυτη και άχρονη ντροπή που μας παρέλυε στο παρελθόν[20].

Όταν εμφανίζεται καταλαβαίνουμε ότι ο σύνδεσμος με τους άλλους έχει διαρραγεί κι ότι χρειάζεται να διερευνήσουμε τη σχέση με τον εαυτό μας και τον κόσμο[21].

Μας κρατάει προσγειωμένους και μας βοηθά να καταλάβουμε ότι έχουμε περιορισμούς. Μας υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε παντοδύναμοι, ότι δεν τα ξέρουμε όλα, ότι χρειαζόμαστε βοήθεια κι ότι έχουμε ανάγκη τους άλλους[22].

Είναι μια «καλή» ντροπή που μας προειδοποιεί επιπλέον για τις προσβολές στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια[23] και μας δίνει την ευκαιρία να μάθουμε και να μεγαλώσουμε.

Αν την παρακούσουμε κινδυνεύουμε να γίνουμε ξετσίπωτοι ή ξεδιάντροποι, όχι με την τρέχουσα ηθική σημασία, αλλά με την έννοια ότι δεν τιμούμε τον εαυτό μας και τους άλλους.

Αν την ακούσουμε όμως, έχουμε τη δυνατότητα να ενδυναμωθούμε και να ενδυναμώσουμε.

Είναι το σημείο που η ντροπή από διαλυτική δύναμη μετατρέπεται σε δύναμη αλλαγής.

 

ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ


Η απώλεια κάποιου που ήταν σημαντικός προκαλεί ντροπή.

Κι ακόμα μεγαλύτερη ντροπή προκαλούν οι προσπάθειες που κάνουμε για να μην τον χάσουμε.

Ένα κόλπο που χρησιμοποιούμε για να διαχειριστούμε την απώλεια είναι να θεωρήσουμε ότι ήταν όλο φταίξιμο δικό μας[24]. Και τότε, προσπαθώντας να διορθώσουμε τα «λάθη» μας και να ακυρώσουμε την απόρριψη ή την αίσθηση ότι αποτύχαμε και δεν είμαστε αρκετά καλοί, επιδιδόμαστε σε συμπεριφορές που αργότερα τις αντιλαμβανόμαστε ως ντροπιαστικές ή ακόμα και εξευτελιστικές.

Αν, λοιπόν, αισθάνεστε ντροπή…

Επειδή δείξατε ότι έχετε ανάγκες, φανερώσατε τις «αδυναμίες» σας και επιδοθήκατε σε συμπεριφορές τις οποίες τώρα αναλογίζεστε και κοκκινίζετε…

Επειδή αφήσατε να παραβιάσουν τα όρια σας και δεν κάνατε σχεδόν τίποτα για να προστατέψετε τον εαυτό σας…

Επειδή θέλετε ακόμα κάποιον παρόλο που εκείνος σας απέρριψε, δεν σας φέρθηκε καλά ή σας προκάλεσε πολύ πόνο…

Επειδή φερθήκατε χωρίς σεβασμό και χωρίς αυτοσεβασμό ή συναινέσατε σε συμπεριφορές και διευθετήσεις αντίθετες με τον ηθικό σας κώδικα…

Επειδή πιστεύετε ότι δεν σας αγάπησαν, δεν σας νοιάστηκαν, δεν σας σεβάστηκαν και πρόδωσαν την εμπιστοσύνη σας.

Αν πράγματι αισθάνεστε ντροπή για όλα αυτά, αντιλαμβάνομαι ότι το έχετε πάρει όλο επάνω σας και θα ήθελα να σας πω δύο πράγματα:

Πρώτον, το παρελθόν δεν αλλάζει.

Είναι μεγάλος ο πειρασμός να χρησιμοποιήσετε την ντροπή ως γέφυρα στην απώλεια, αλλά το μόνο που καταφέρνετε έτσι είναι να νιώθετε ακόμα μεγαλύτερη ντροπή και να βαθαίνετε ακόμα περισσότερο το πλήγμα στην αυτοεκτίμησή σας.

Ξέρω ότι φοβάστε να αποδεχτείτε το τέλος, ότι θέλετε να αποδείξετε την αξία σας και να ανακτήσετε την υπερηφάνεια σας, αλλά μένοντας κολλημένοι στην ντροπή απλώς παρατείνετε το αναπόφευκτο.

Θα σας έλεγα να απεξαρτηθείτε από την πηγή του πόνου και της ντροπής, να συμφιλιωθείτε με ό,τι έγινε, να αναλάβετε τις ευθύνες σας, να πάρετε τα μαθήματα που πρέπει να πάρετε, να πενθήσετε ό,τι πρέπει να πενθήσετε και να δείτε τι θα κάνετε από εδώ και πέρα.

Δεύτερον, θυμηθείτε ότι είστε άνθρωποι και ότι αυτό είναι εντάξει.

Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να τα κάνει θάλασσα, να εμπιστεύεται άκριτα και βιαστικά, να κάνει ατυχείς επιλογές, να θέλει απεγνωσμένα να αγαπήσει και να αγαπηθεί, ακόμα και να λειτουργεί εναντίον σας μερικές φορές.

Μην αυτομαστιγώνεστε, μην αυτοτιμωρείστε για τις «αδυναμίες» σας και, κυρίως, αποσυνδέστε την αίσθηση της αξίας σας από ό,τι συνέβη.

Γιατί, μπροστά σε μια πύρρειο νίκη, χίλιες φορές μια καθαρή «ήττα».

 

Αν είχε κάποιο νόημα για εσάς αυτό το άρθρο, θα χαρώ να το ακούσω στα σχόλια!

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΤΡΟΠΗ


Ντρέπομαι που το Λέω, αλλά Νιώθω Ντροπή για Μένα

Πώς αισθάνεται κάποιος όταν βιώνει ντροπή.

Αν Φέρομαι Αλαζονικά, Απόμακρα ή Επιθετικά, να Ξέρεις ότι Ντρέπομαι 

Οι τρόποι με τους οποίους καμουφλάρουμε την ντροπή.

Σχέσεις Ντροπής, δηλαδή Ντρεπόμαστε αντί να Αγαπιόμαστε

Οι διαβρωτικές επιπτώσεις της ντροπής στη σχέση μας με τους άλλους.

 



ΑΝΑΦΟΡΕΣ

1. Cunha, M., Matos, M., Faria, D. & Zagalo, S. (2012). Shame memories and psychopathology in adolescence: The mediator effect of shame. International Journal of Psychology and Psychological Therapy, 12(2): 203-218.
2, 5, 6. Matos, M. & Pinto-Gouveia, J. (2010). Shame as a traumatic memory. Clinical Psychology and Psychotherapy, 17(4): 299-312.
3. Gilbert, P. (2000). The relationship of shame, social anxiety and depression: The role of the evaluation of social rank. Clinical Psychology and Psychotherapy, 7 (3): 174-189.
4. Tangney, J. P. & Dearing, R. L. (2002). Shame and Guilt. New York: The Guilford Press.
7, 11, 23. Kaufman, G. (1989). The Psychology of Shame: Theory and Treatment of Shame-Based Syndromes (2nd edition). New York: Springer Publishing Company, Inc.
8, 10, 22. Bradshaw, J. (1988). Healing the Shame that Binds You. Florida: Health Communications, Inc.
9. Gilbert, P., Allan, S. & Goss, K. (1996). Parental representations, shame, interpersonal problems, and vulnerability to psychopathology. Clinical Psychology and Psychotherapy, 3(1): 23-34.
12, 13, 14, 16, 17, 18, 21. Potter-Efron, R. T. & Potter-Efron, P. S. (1989). Letting Go of Shame. Minnesota: Hazelden Publishing
15. Matos, M. & Pinto-Gouveia, J. (2014). Shamed by a Parent or by Others: The Role of Attachment in Shame Memories Relation to Depression. International Journal of Psychology and Psychological Therapy, 14(2): 217-244.
19. Scheff, T. Shame in Self and Society. Αναρτήθηκε 21.4.15 από: http://www.soc.ucsb.edu/faculty/scheff/main.php?id=3.html
20, 24. Attachment Disorder Maryland (2013). Shame and and AttachmentΑναρτήθηκε 21.4.15 από:
http://www.attachmentdisordermaryland.com/shame+attachment.htm
Image credit 1: detail, scott richard, painting via photopin Image credit 2: Réveil difficile via photopin

Print Friendly, PDF & Email
(Visited 12.390 times, 1 visits today)


Leave a comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

32 σχόλια για το “Μην Κοιτάς Χαμηλά, Δεν Χρειάζεται να Ντρέπεσαι

  • eleni000

    Απο τα πιο ωραία άρθρα για ένα θέμα πραγματικά απασχολεί πολλούς απο εμάς. Συγχαρητήρια.
    Το διάβασα και έβλεπα τον εαυτό μου. Έχω καταλήξει οτι η ντροπή προέρχεται απο τον συσσωρευμένο θυμό, τουλάχιστον στην περίπτωσή μου. Όσο ήμουνα πιο νέα δεν το καταλάβαινα αλλά τώρα τα σημάδια είναι ολοφάνερα. Ο θυμός βγαίνει απο παντού και παίρνει τα πιο αλλόκοτα προσωπεία… Το παραπάνω άρθρο αποτέλεσε τροφή για σκέψη…

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Χαίρομαι που το άρθρο σας πρόσφερε έναυσμα για προβληματισμό και πραγματικά συγκινούμαι που βρήκατε κομμάτια δικά σας ανάμεσα στις γραμμές του.
      Ευχαριστώ θερμά για το σχόλιο Ελένη και όσα μοιραστήκατε – νομίζω ότι πολλοί θα βοηθηθούν από την διάσταση που βάζετε στο θέμα.

  • Αλίκη

    Κάθε άρθρο σας είναι ξεχωριστό, με την δίκη του ταυτότητα και οντότητα. Πραγματικά μας προβληματίζετε ευχάριστα.

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Αλίκη μου αρέσει πολύ αυτό που λέτε. Αν καταφέρνω με κάθε θέμα να προκαλώ μια μικρή ευχάριστη έκπληξη – τροφή για προβληματισμό, τότε αισθάνομαι ότι έχει νόημα να συνεχίσω!
      Σας ευχαριστώ θερμά για το σχόλιο!

  • NINA

    Παρα πολύ μεστό και ενδιαφέρον το άρθρο σας. Νομίζω ότι μου αποκάλυψε πολλά για τον εαυτό μου και τους ανθρώπους γενικά. Θα ήθελα μονο να ρωτήσω κάτι. Εχοντας εξαπατηθεί και πληγωθεί πολύ απο καποιον άλλο άνθρωπο σε επιπεδο προσωπικής σχέσης, μετά από ενα πρόσφατο συμβάν απόλυτης εκδήλωσης μη σεβασμού προς το πρόσωπό μου και ενώ επανειλλημένα ο ιδιος διεκδικούσε επίμονα
    μια ευκαιρία ακόμη για επαναπροσδιορισμό στη σχέση την οποία με πολύ δισταγμό και σκέψη αποφάσισα ότι ισως θα επιχειρούσα να δώσω, αντέδρασα απέναντί του με απίστευτο θυμό και οργή ( λεκτικά πάντα , βεβαίως). Με ξαφνιασε ειλικρινά η σφοδρότητα της συναισθηματικής μου αντίδρασης γιατί αν και ειμαι έντονος και οχι χαμηλων τονων άνθρωπος συνηθως δεν αντιδρώ τοσο έντονα ή τέλος πάντων φεύγω πιο γρήγορα από το συμβαν και τον άνθρωπο που το προκάλεσε. Και αναρωτιέμαι , οφείλεται αυτό άραγε στην απογοήτευση και πίκρα που μου προκάλεσε η απαξιωτική και απαράδεκτη συμπεριφορά του ενώ ήδη προσπαθούσα να επουλώσω τις πληγές από όσα ειχαν συμβεί ήδη ή μέσω αυτής της συμπεριφοράς ενεργοποιήθηκαν βαθύτερα κομμάτια ντροπής στον ασυνείδητο εαυτό μου που πρέπει να τα δω και να τα εξετάσω περαιτέρω? πιθανότατα δεν ειναι απλή μια απάντηση από εσάς , αλλά ήθελα να μοιραστώ τον προβληματισμό μου μαζί σας. Σας ευχαριστώ,

    ΝΙΝΑ

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Νίνα, νομίζω ότι μπορώ να καταλάβω πόσο άβολα και παράξενα αισθάνεται κάποιος όταν αντιδρά με ασυνήθιστους για τα δεδομένα του τρόπους. Πραγματικά νιώθεις ότι δεν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου.
      Το πρώτο που μου έρχεται να σας πω είναι ότι, ο θυμός και η οργή, μου ακούγονται απολύτως φυσιολογικά δεδομένων των συνθηκών. Οι λέξεις που χρησιμοποιήσατε για να περιγράψετε την κατάσταση είναι από μόνες τους αποκαλυπτικές: εξαπατηθήκατε και πληγωθήκατε, βιώσατε έλλειψη σεβασμού και απαξιωτική και απαράδεκτη συμπεριφορά.
      Όλα αυτά, κατά τη γνώμη, αρκούν με το παραπάνω για να νιώσει κανείς θυμό και οργή.
      Αν αναρωτιέστε γιατί δεν φύγατε γρηγορότερα από το συμβάν και τον συγκεκριμένο άνθρωπο, αυτό δεν μπορώ να το ξέρω.
      Θα ήθελα όμως να σας πω κάτι άλλο. Έτσι όπως διαβάζω το μήνυμά σας, νομίζω ότι το θέμα που θίγετε αφορά το ερώτημα του «πού τελειώνει το δικό μου και που αρχίζει του άλλου» ή, με άλλα λόγια, το ερώτημα του αν η κατάσταση που βιώνω δικαιολογεί τη συγκεκριμένη αντίδραση μου ή αν η αντίδραση μου ήταν υπερβολική επειδή περιέχει και κομμάτια από το παρελθόν μου ή από το ασυνείδητο μου, τα οποία δεν έχουν να κάνουν με την παρούσα κατάσταση.
      Καταρχάς, ακόμα και αν υποθέσουμε ότι η αντίδρασή σας δεν έχει σχέση με την συγκεκριμένη κατάσταση, η συναναστροφή με έναν άνθρωπο που (έστω και άθελά του) ενεργοποιεί αυτά τα κομμάτια από το παρελθόν ή από το ασυνείδητο μας (που «ξύνει» τις πληγές μας δηλαδή), είναι από μόνη της προβληματική…
      Από την άλλη, μια χρήσιμη ερώτηση θα ήταν να αναρωτηθείτε αν αντιδράτε με αυτό τον τρόπο σε όλες τις σχέσεις σας ή αν συνέβη μόνο με τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Γιατί αν συμβαίνει να έχετε δυσανάλογες αντιδράσεις σε πολλές σχέσεις σας τότε ίσως έχει νόημα να «ψάξετε» και να καταλάβετε ποιο δικό σας κομμάτι σας κάνει να αντιδράτε έτσι.
      Υπάρχει κάτι ακόμα. Οι άνθρωποι συχνά δεν εμπιστευόμαστε εύκολα αυτό που νιώθουμε και ψάχνουμε άλλες εξηγήσεις. Αντί να εμπιστευτούμε δηλαδή την αντίδρασή μας ως ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά με την κατάσταση που βιώνουμε, οδηγούμαστε να σκεφτούμε ότι ευθύνονται τα «ψυχολογικά» μας που αντιδρούμε έτσι όπως αντιδρούμε. Και τότε, βέβαια, αναλαμβάνουμε όλη την ευθύνη της κατάστασης, «αθωώνουμε» τον άλλο και καταλήγουμε να συσσωρεύουμε περαιτέρω θυμό και πίκρα και κάπου παρακάτω δεν αργεί να έρθει το επόμενο ξέσπασμα…
      Δεν ξέρω αν σας βοήθησα ή αν σας μπέρδεψα περισσότερο με όλα αυτά, αλλά αυτές ήταν οι σκέψεις μου διαβάζοντας το σχόλιό σας.
      Σας ευχαριστώ θερμά που μοιραστήκατε τον προβληματισμό σας.

  • NINA

    κα φατουρου, σας ευχαριστώ πάρα πολύ που διαθέσατε τοσο χρόνο και ενέργεια για να απαντήσετε στον προβληματισμο μου. Με βοηθήσατε πραγματικά να τακτοποιήσω αρκετά πράγματα στο μυαλό μου.
    Δεν αντιδρώ έτσι στις σχέσεις μου και αυτό μου συμβαίνει μόνο με το συγκεκριμένο άτομο και αυτό ήταν που με προβλημάτισε. Οσες άλλες φορές υπήρξα σε καταστάσεις προβληματικές αντέδρασα θεμιτά νομίζω. Μετά απλως εφευγα οταν είχα αρκετά στοιχεία τοσο σε πλαίσιο συναισθημάτων και λογικής επεξεργασίας ότι η συγκεκριμένη αλληλεπίδραση δεν ταίριαζε με τον τον τροπο που εχω επιλέξει να ζω και να σχετίζομαι με τους ανθρώπους.
    Είναι αλήθεια ότι στο παρελθόν συχνά προσπαθούσα να εξαντλήσω το κομμάτι της δικής μου συμμετοχής στο κάτα ποσο μια σχέση που φαινόταν οτι επαυε να είναι λειτουργική. Τώρα που το βλέπω αναδρομικά νομίζω ότι αυτό οφείλεται ισως στο γεγονός οτι δεν μπορούσα εύκολα να ελέγξω τη δική μου ενσυναίσθηση σε ικανοποιητικό βαθμό η οποία λειτουργούσε ( περισσότερο παλιότερα βέβαια) μάλλον υπερβολικά σε συνδυασμό με τη γενικότερη, συνειδητή στάση ζωής μου να αποδέχομαι τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και να μην τοποθετώ ετικέτες άκριτα και βιαστικά. Γενικά τις σχέσεις μου τις διεκδικώ και θέλω να σχετίζομαι ουσιαστικά γιατι πραγματικά με συναρπάζει το πόσα ωραία και συναρπαστικά πράγματα μπορούν να προκύψουν από την αλληλεπίδραση των ανθώπων. Προσπαθώ να μην ειμαι στενομυαλη και δογματική.
    Ισως αυτό το χαρακτηριστικό μου να οδήγησε εκεί με τον συγκεκριμένο άνθρωπο, δεδομένου ότι η σχέση ήταν μακροχρόνια και εγώ ειχα επενδύσει συναιθηματικά. Η απογοήτευση ήταν μεγάλη ειναι η αλήθεια. Μάλλον πρέπει να αποδεχτώ οσο και να μην μου αρέσει , ότι υπαρχουν άνθρωποι που για τους δικούς του ς λόγους τους λόγους βεβαια εχουν μια συγκεκριμένη συμπεριφορά ικανή να πληγώνει και να στενοχωρεί και πρέπει να φεύγουν οριστικά και αμετάκλητα από τη ζωή μου. Με τον συγκεκριμένο άνθρωπο δε, αυτό πλέον το εχω αποφασίσει οριστικά καθώς ειναι και μια ιδιαίτερη περίπτωση καθώς μετά από οσα συνέβησαν την πρώτη φορά που διέκοψα τη σχέση λόγω οσων αποκαλύφθηκαν , τον διέγνωσα με συγκεκριμένη ‘παθολογία’ -διαταραχή προσωπικότητας ( η επαγγελματική μου ενασχόληση με βοήθησε αποφασιστικά σε αυτό) την οποία και ο ιδιος παραδέχθηκε εκ των υστέρων! Αλλά από οτι φάνηκε οσο και το συνειδητο και λογικο κομμάτι της υπαρξης μας να είναι αφυπνισμένο. το συναισθηματικό δεν ειναι εύκολο παντα να ελεγχθεί πολύ καλά διότι είμαστε άνθρωποι.. Ετσι προσπαθώ να το δω και να συνεχίσω μετά και από την πολύτιμη συμβολή σας με οσα μου γράψατε και να μην βασανίζομαι πια αυτοαναλύοντάς με σε βαθμο διάλυσης. Με βοηθήσατε πολύ.
    Πραγματικά σας ευχαριστώ από καρδιάς και ευχομαι κάποτε να μπορέσω να σας συναντήσω δια ζώσης.

    ΝΙΝΑ

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Νίνα, το να μην αυτοαναλύεστε μέχρι τελικής πτώσης μου ακούγεται πολύ καλό σχέδιο!
      Χαίρομαι πραγματικά που συναντηθήκαμε και συνομιλήσουμε εδώ και θα χαρώ κι εγώ να σας γνωρίσω αν μας δοθεί η ευκαιρία.
      Να είστε πάντα καλά.

  • Σόνια

    Αγαπητή Βιβή,σε ανακάλυψα τυχαία πρόσφατα.Τα άρθρα σου είναι πολύ καλογραμμένα και για μένα «χτυπάνε κέντρο»σε θέματα που με απασχολούν.Είσαι χαρισματική σε αυτό που κάνεις κι αυτό δεν είναι συνηθισμένο.Μπράβο σου και σ´ευχαριστώ για τη βοήθεια που ,χωρίς να ξέρεις,μου έδωσες!

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Σόνια, ποτέ δεν είχα φανταστεί ή ελπίσει ξεκινώντας αυτό το blog ότι θα μπορούσα με τα άρθρα μου να βοηθήσω ανθρώπους που δεν είχα ποτέ την τύχη να γνωρίσω προσωπικά.
      Σε ευχαριστώ που το μοιράστηκες μαζί μου και χαίρομαι πραγματικά που ανακαλύψαμε η μία την άλλη!

  • Ανώνυμος

    εκλαψα πολυ που με αναγνωρισα ..μεσα στην ντροπη μου στον αυτο μειωτικο εαυτο μου..βρηκα το μικρο κοριτσι που θελει μια ..αγκαλια ζεστη ..την αναγκη να το αγαπουν οπως ειναι..και ενα…ολα θα πανε καλα ειμαι εδω..σε ευχαριστω.!!!

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Εγώ σας ευχαριστώ από καρδιάς γι’ αυτό το γενναίο, συγκινητικό και εν τέλει αισιόδοξο μοίρασμα!
      Χαίρομαι πολύ που συναντηθήκατε με το μικρό κορίτσι μέσα σας και εύχομαι να το αποδεχθείτε και να το αγκαλιάσετε όπως ακριβώς το έχει ανάγκη!

  • Μαρια

    Εξαιρετικο αρθρο.κυριως μου εκανε εντυπωση το οτι η επιθυμια να ταπεινωσουμε κ να εξευτελισουμε τον αλλο οταν μας πληγωσε κρυβει οχι απλα το θυμο αλλα και τη ντροπη απο πισω.το δουλευω λιγο στο μυαλο μου για να το ξεδυαλινω καλυτερα.ευχαριστω.

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Μαρία χαίρομαι που το άρθρο μου σας έδωσε τροφή για σκέψη και που φώτισε από μία διαφορετική πλευρά το θέμα της επιθετικότητας προς τους άλλους.
      Ευχαριστώ θερμά για το σχόλιο και τα καλά σας λόγια.

  • ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

    Καταπληκτικό άρθρο! Με ανέλυσε και με βοήθησε προσωπικά αλλά μου ανέλυσε και συμπεριφορές που έχω υποστεί και υφίσταμαι δυστυχώς αυτήν την περίοδο με πολύ και επώδυνο κόστος.Ευχαριστώ από καρδιάς…

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Αναστασία κι εγώ σας ευχαριστώ από καρδιάς για το σχόλιο και τα καλά σας λόγια.
      Με συγκινεί που το άρθρο μου σας βοήθησε να καταλάβετε τι συμβαίνει σε εσάς προσωπικά, αλλά και
      στους ανθρώπους γύρω σας και στις επαφές σας μαζί τους.
      Σας εύχομαι καλή δύναμη σε αυτή την δύσκολη περίοδο που διανύετε και να μπορέσετε να βρείτε σύντομα διεξόδους από κάθε επώδυνη κατάσταση.

  • Αλέξανδρος

    Διάβασα το άρθρο και πραγματικά βρήκα πολλά στοιχεία που αναφέρεται τα οποία με χαρακτηρίζουν!!! Να στε καλά και να συνεχίσετε αυτό που κάνετε

    • Βιβή Φατούρου Συντάκτης του άρθρου

      Χαίρομαι πραγματικά που βρήκατε στο άρθρο μου στοιχεία που περιγράφουν όσα βιώνετε σε σχέση με τον εαυτό σας.
      Σας ευχαριστώ θερμά για το σχόλιο και τα καλά σας λόγια.

  • Paraskevi Pantazidou

    Γει’α σας. Εχω διαβάσει δεκάδες αρθρα και βιβλία ψυχολογων και ψυχοθεραπευτων. Εσείς ειστε πραγματικά χαρισματικη!!

  • 0mniartist

    I do not know if it’s just me or if perhaps everyone else encountering problems with your blog.
    It appears as though some of the written text in your posts are running off the screen.
    Can someone else please provide feedback and let me know if
    this is happening to them too? This could be a problem with my internet browser because I’ve had this happen previously.
    Thanks asmr 0mniartist